ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΧΕΛΩΟ

Το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω  
 
Του Χρήστου Κέλλα
 
 
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε στο άμεσο μέλλον ως τοπική κοινωνία , αλλά και όχι μόνο, είναι η έλλειψη υδάτινων πόρων. Το πρόβλημα δεν θα αφορά μόνο στη γεωργία και το περιβάλλον, αλλά θα έχει άμεσες επιπτώσεις, στην επιχειρηματική δράση , την κοινωνική ζωή και την καθημερινότητά χιλιάδων πολιτών, τόσο στη Θεσσαλία όσο και ευρύτερα.

 


 Σύμφωνα με έγκυρες και επικαιροποιημένες επιστημονικές μελέτες-που «προειδοποιούν» εδώ και χρόνια- η Θεσσαλία θα είναι από τις πρώτες περιοχές που τα επόμενα χρόνια, θα απειληθεί από έντονο πρόβλημα λειψυδρίας, με άμεσο αντίκτυπο στην υγεία και τη ζωή χιλιάδων πολιτών και καταστροφικές συνέπειες στον πρωτογενή τομέα. Στον κίνδυνο αυτό, θα πρέπει να προστεθεί και η απειλή  ερημοποίησης ολόκληρων περιοχών, που ήδη σε άλλα μέρη του πλανήτη παρατηρούνται όλο και πυκνότερα.


Η Θεσσαλία ,παραδοσιακά, ήταν μια κατ εξοχήν γεωργική περιοχή, άρα ήταν δικαιολογημένες και οι αυξημένες απαιτήσεις της για νερό. Είτε δικό «της», είτε  από αλλού.


Η άναρχη, με πολλές στρεβλώσεις και ακόμη περισσότερες τοπικιστικές αντι(παρα)θέσεις, ανάπτυξή της τις τελευταίες δεκαετίες, της προσέθεσαν νέα παραγωγικά και οικονομικά χαρακτηριστικά, διαφοροποιώντας αρκετά στερεότυπα-γνωρίσματά της, όπως στη δομή και την παραγωγική της βάση, τη σύνθεση του πληθυσμού, τις διατροφικές και άλλες ανάγκες του, τις συνήθειές του, την ιδιαίτερη θέση της οικονομίας της στο σύνολο του παραγωγικού ιστού της χώρας.                   


Πάντα όμως , και ανεξαρτήτως των όποιων –καλοσχεδιασμένων η μη … - αλλαγών, οι ανάγκες της στο πιο πολύτιμο φυσικό αγαθό , που είναι το νερό, ήταν μεγάλες, πάγιες και διαρκείς. Η σύλληψη και έμπρακτη προσπάθεια πολλών  για την εκτροπή των νερών του άνω ρου του Αχελώου, δεν ήταν μια σημαία ευκαιρίας , ούτε πολιτικό σύνθημα για να ξεσηκώνονται οι ψηφοφόροι. Για όλους αυτούς , αλλά και για όλους τους απλούς πολίτες της Θεσσαλίας που αγκάλιασαν το εγχείρημα από τα πρώτα του βήματα, ήταν πάντα ένα στοίχημα χρέους, μια παρακαταθήκη ζωής, που παρά τα εμπόδια που ΣτΕκονται (ακόμα) και σήμερα μπροστά μας, ελπίζω και πιστεύω ακράδαντα ότι θα καταφέρουμε να ξεπεράσουμε.


 Η ιδέα της εκτροπής των νερών του άνω ρου του Αχελώου στη Θεσσαλία , ως γνωστόν, είναι πολύ παλιά. Ξεκίνησε από το 1970 με τη μελέτη των φραγμάτων και των υδροηλεκτρικών έργων. Τη δεκαετία του ‘80 κυριάρχησε η αποδοχή τους από τις τότε κυβερνήσεις, ενώ τη δεκαετία του ‘90 προχώρησε η εκπόνηση σχεδίων για τα έργα ταμίευσης και μεταφοράς, έγιναν οι σχετικές δημοπρατήσεις και  το έργο συνολικά , πήρε το δρόμο του. Η δεκαετία του 2000,  παρ’ όλες τις προόδους στην εκτέλεση των έργων και τις θετικές εξελίξεις στο θεσμικό πλαίσιο της Ε.Ε για τη διαχείριση των νερών, χαρακτηρίστηκε από την ασταθή πολιτική βούληση και από τοπικιστικές αντιλήψεις. Συνεχείς προσφυγές, ακυρώσεις περιβαλλοντικών όρων και διακοπές εργασιών, προκαλούσαν συχνά απογοήτευση και κλονισμό στην εμπιστοσύνη του Θεσσαλικού λαού για τα έργα. Αντίθετα, από την άλλη πλευρά, την Αιτωλοακαρνανία, οι καθυστερήσεις και οι ταλαντεύσεις για την μη  γρήγορη εκτέλεση τους , δημιουργούσαν προσδοκίες ακύρωσής τους , τροφοδοτώντας παράλληλα έναν φαύλο κύκλο αντιπαραθέσεων και χρονοτριβών, πότε στηριζόμενο σε δικαστικού και πότε σε –δήθεν-περιβαλλοντικού χαρακτήρα ενστάσεις.
 Παράλληλα οι Θεσσαλοί παραγωγοί υπέφεραν (και υποφέρουν) από την έλλειψη νερού, το κόστος άρδευσης αυξάνεται, το περιβάλλον επιβαρύνεται επικίνδυνα και οι όποιες προοπτικές αλλαγής πορείας δεν έχουν ακόμα εκείνα τα μόνιμα και σταθερά χαρακτηριστικά που απαιτούν οι περιστάσεις .
Τα προβλήματα λειψυδρίας του Θεσσαλικού κάμπου , μπορεί να προέρχονται κυρίως από την κακή χρήση του  νερού, αλλά πολλοί είναι πλέον οι ειδικοί (και η γνώμη τους, θα πρέπει να, μετράει περισσότερο από όσο τώρα…) που υποστηρίζουν, ότι καθοριστικό και μάλλον τον πιο αποφασιστικό ρόλο στη διαιώνισή του, παίζει η απουσία ολοκληρωμένης και συνεκτικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Οι ανεξέλεγκτες υπεραντλήσεις και η επακόλουθη πτώση του υδροφόρου ορίζοντα –που σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν ως αποτέλεσμα να στοιχίζει το αντλούμενο νερό ακριβότερα από το πετρέλαιο των αντλητικών συγκροτημάτων- υπογραμμίζει αυτήν ακριβώς την  αναχρονιστική και παντελώς ασύμφορη διαχείριση.
Τα περισσότερα έργα, όπως το φράγμα Συκιάς και η σήραγγα του Πευκοφύτου έχουν προχωρήσει αρκετά και τώρα είναι η ώρα να εργαστούμε πιο μεθοδικά και αποφασιστικά για την ολοκλήρωσή τους.

Κάποιοι αντιτίθενται και λένε ότι το κόστος είναι μεγάλο και αντιπροτείνουν τα περιφερειακά έργα. Τα περιφερειακά έργα όμως περιορίζουν την δυνατότητα γεωργικής ανάπτυξης στον θεσσαλικό κάμπο. Σήμερα στη Θεσσαλία αρδεύονται πλήρως ή μερικώς 2,5 εκατομμύρια στρέμματα γης. Χωρίς τη μεταφορά νερού από τον Αχελώο, σχεδόν οι μισές καλλιεργούμενες εκτάσεις θα μετατραπούν σε ξερικές. Εδώ λοιπόν ανακύπτει το ερώτημα, πως η γεωργία μπορεί να γίνει  βασικός πυλώνας της οικονομίας και μοχλός ανάπτυξης, όταν οι περιορισμοί στις καλλιέργειες-λόγω της έλλειψης νερού- θα είναι ανυπέρβλητοι;  Πώς θα αυξήσουμε τις εξαγωγές και πώς θα καλύψουμε τις αγροδιατροφικές ανάγκες της χώρας μας; Πως θα καταφέρουμε να βρούμε τη χρυσή τομή ανάμεσα στην φυτική παραγωγή και την κτηνοτροφία ?   


Η προστασία του περιβάλλοντος για εμάς, είναι επιβεβλημένη και η εκτροπή του άνω ρου του Αχελώου είναι απολύτως συμβατή με αυτή την προοπτική. Τα δικαστήρια έχουν δεχθεί ότι τα έργα για την εκτροπή του Αχελώου δεν έρχονται σε αντίθεση προς την αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης που καθιερώνεται με τα άρθρα 24 και 106 του Συντάγματος και 130Ρ της συνθήκης για την Ε.Ε.


Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ο περιβαλλοντικός χαρακτήρας τους, εναρμονίζεται πλήρως με όλες τις σχετικές αποφάσεις χρηματοδότησης τους εντός και εκτός Ελλάδος. 

 
Η ποσότητα του νερού που πρόκειται να μεταφερθεί προς τη Θεσσαλία, αφορά στο 7 με 10% των νερών του ποταμού που χύνονται στη θάλασσα. Η εκτροπή –με βάση όλες τις σχετικές μελέτες-θα συνοδεύεται από μια σειρά φράγματα, όπου θα (έχουν τη δυνατότητα να) γίνουν υδροηλεκτρικά εργοστάσια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας , με την ελάχιστη δυνατή επιβάρυνση στο περιβάλλον  και με αντίστοιχη απεξάρτηση από πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.


Η σημερινή υπερκμετάλλευση των υπόγειων υδατικών συστημάτων οδηγεί μαθηματικά σε εξάντληση των αποθεμάτων, για αυτό θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τα επιφανειακά νερά και να γίνει σταδιακή αποκατάσταση της στάθμης του υπόγειου υδροφορέα. Στις περισσότερες περιοχές της Θεσσαλίας η ύδρευση γίνεται από υπόγεια νερά και βλέπουμε ότι υπάρχουν μεγάλα προβλήματα τόσο στην επάρκεια όσο και στην ποιότητα.  Γίνεται φανερό πλέον, ότι τις επόμενες δεκαετίες, σε πολλές περιοχές δεν θα επαρκεί το πόσιμο νερό αν δεν αντιμετωπισθεί άμεσα το πρόβλημα. Και η (προβλεπόμενη) συμπλήρωση των βασικών έργων της εκτροπής με μικρά η μεγαλύτερα έργα ταμίευσης, όπως φράγματα, ταμιευτήρες κλπ, θα δώσουν άμεση - πρόσθετη ανακούφιση στο  τεράστιο υδατικό έλλειμμα.  Κομβικό σημείο στην αλλαγή πορείας για το όλο εγχείρημα, θα αποτελέσει η «ανυστερόβουλη» δημιουργία και απρόσκοπτη λειτουργία του (περίφημου πια) αυτόνομου φορέα διαχείρισης υδάτων της Θεσσαλίας, που θα είναι το όργανο ενιαίας διοίκησης και διαχείρισης των υδατικών θεμάτων και των βασικών έργων.


«Ακαδημαικές» συζητήσεις, ενστάσεις και στείρα κριτική για την κριτική, δεν προσφέρουν τίποτα πια!
Τώρα είναι η ώρα της δράσης. Ούτε θα «βομβαρδίσουμε τα έργα που ήδη έχουν γίνει» –και κόστισαν δισεκατομμύρια στον βαριά φορολογούμενο συμπολίτη –επειδή δεν συμφωνούμε, ούτε θα αφήσουμε το ποτάμι να γυρίσει πίσω!
Ο,τι και όπως έγινε ως τώρα , καλώς ή κακώς έγινε.!     

      
Όλοι γνωρίζουμε- παρά τις, εύλογες και επι μέρους διαφορετικές προσεγγίσεις μας για  τα μικρά και μεγαλύτερα προβλήματα της χώρας- ότι η Θεσσαλία υποφέρει και σε λίγα χρόνια θα υποφέρει περισσότερο. Ανεργία, Παιδεία, Υγεία, επιχειρηματικότητα, περιβάλλον και πολιτισμός,  θέλουν τολμηρές και συνάμα ρεαλιστικές πρωτοβουλίες για  άμεσα και μεσομακροπρόθεσμα, μετρήσιμα, αποτελέσματα .


Όλα όσα έγιναν ως τώρα αναδεικνύουν όμως και κάτι άλλο:
 Αναδεικνύουν –σε μικρογραφία βεβαίως – την μεγαλύτερη παθογένεια του ελληνικού κράτους , που δυσκολεύεται να αποφασίσει πως , πότε και με ποιόν τρόπο θα γίνει ένα σύγχρονο, κανονικό, ευρωπαϊκό κράτους του 21ου αιώνα! Μέσα στην πιο μεγάλη κρίση του μεταπολεμικά, ναι, αλλά πρέπει επιτέλους να αποφασίσει και να προσπαθήσει!


Και αυτό , δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αδυναμία του-το λέω επιεικώς για να μην ανοίξω μεγαλύτερες πληγές- να προχωρήσει
το ίδιο το κράτος σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Όχι μόνο για τα νερά, αλλά για όλα όσα συνεπάγονται τα -κατά τα άλλα -φιλόδοξα σχέδια ισόρροπης ανάπτυξης, ανάδειξης και αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της, παραγωγή αγροτικών προϊόντων ποιότητας, στροφή στην καινοτομία, την εξωστρέφεια κλπ      
Θεωρώ ότι –στο όνομα των επόμενων γενεών -δεν έχουμε δικαίωμα να μείνουμε με σταυρωμένα χέρια!

Πρέπει να δείξουμε τόλμη και αποφασιστικότητα, να εργαστούμε σκληρά, με γνώση, επιμονή και φαντασία, και  να σχεδιάσουμε ένα φιλόδοξο   πρόγραμμα , που θα ανατρέπει τη σημερινή αντιπαραγωγική στασιμότητα  και θα δημιουργεί προϋποθέσεις ανάκαμψης αρχικά και ανάπτυξης αργότερα, με ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Για όλους τους Θεσσαλούς , για όλους τους ‘Έλληνες, για όλους τους νέους, που δικαιούνται και πρέπει να ζήσουν σε έναν καλύτερο κόσμο και μια πιο ανοιχτή κοινωνία.

Παρακαλώ σημειώστε ότι αυτή η διαδικτυακή τοποθεσία απαιτεί cookies για να λειτουργήσει σωστά.
Δεν αποθηκεύονται πληροφορίες σχετικά με εσάς προσωπικά.